ҲАР ТОНГ ВАТАН СОҒИНЧИ БИЛАН УЙҒОНАМАН


МУҲАББАТ ШАМАЕВА: “ҲАР ТОНГ ВАТАН СОҒИНЧИ БИЛАН УЙҒОНАМАН...”


Кўчалар, кўчалар, ойдин кўчалар, 
Бунча ҳам гўзалдир, ойдин кечалар...
Шу сўзлар билан бошланувчи қўшиқ янграши билан ўз-ўзидан болалик чоғларим эсимга тушаверади. Узун оқшомларда оқ-қора тасвирли телевизорга тикилганча берилиб қўшиқ куйлаётган хонанданинг овозига маҳлиё бўлиб, ўзимизча унга тақлид қилардик. Ўша пайтларда “Шашмақом”ни қиёмига етказиб ижро этган, ўзбек эстрадасида ўзига хос из қолдирган хонанда Муҳаббат Шамаевадан бир кун келиб интервью олишим хаёлимга ҳам келмаган эди. 
Тирик афсона, соҳир овоз соҳибаси, Ўзбекистон халқ артисти Муҳаббат Шамаеванинг Самарқандга ташриф буюрганини эшитган заҳоти у қўнган меҳмонхонага шошилдик. Узоқ йўлдан чарчаб келган бўлишига қарамай Муҳаббат Шамаева бизни очиқ чеҳра билан қаршилади. У билан кечган эксклюзив интервьюни мухлисларимиз эътиборига ҳавола этишни лозим топдик. 
- Муҳаббат опа, Ўзбекистонга, Самарқандга хуш келипсиз! Сизни кўриб турганимиздан хурсандмиз!
- Раҳмат, мен ҳам жуда хурсандман. 
- Ўзингиз туғилиб вояга етган, сизни эъзозлаган юртга қадам босганингизда юрагингиздан илк ўтган ҳислар қандай бўлди? 
- Жуда ҳам ҳаяжондаман. Ўзбек заминига қадам қўйишимиз билан азиз тупроғимизни ўпиб, таъзим қилдим. Бу юрт ота-боболаримизни улғайтирган, уларнинг азиз хокларини бағрига олган замин. Ҳали ҳам Ўзбекистонда эканимга ишона олмаяпман. Бу юрт- жонажон Ўзбекистонда туғилиб ўсдим, ундим, шу юртда обрў-эътибор топдим. Она Ватанимдан, меҳнаткаш халқимдан бир умр миннатдорман. Ватаним меҳри доим тилимда ва дилимда. Ўзбекистонга, Самарқандга улуғ айём арафасида ташриф буюрдик. Фурсатдан фойдаланиб элимизни ана шу улуғ байрам билан муборакбод этаман. Халқимизга соғлик-саломатлик, фаровонлик тилайман. Кўз тегмасин юртимизга! Ўзбекистон номи бутун дунёга таралди. Мана шу обод ва фаровон юртнинг Президенти Шавкат Мирзиёевга ташаккурларимни изҳор этаман. У кишининг саъйи ҳаракатлари билан оламшумул ишлар амалга оширилди. Қўшни давлатлар, хусусан, Тожикистон билан дўстона алоқалар йўлга қўйилди. Ўзбекистонда бўлаётган улкан ўзгаришлар ҳақида матбуот ва телевидение орқали хабардор бўлиб, қувончим чексиз. 
Бу юртда, бу тупроқда сидқидилдан меҳнат қилган инсон албатта эъзоз топади. 2016 йилда менинг юбилейим муносабати билан Тошкентда катта тантана уюштирилганди. 
Биз санъаткорларнинг устозимиз бўлмиш Изро Малаковга “Ўзбекистон халқ артисти” унвони берилиши ҳаммамиз учун бахт. Бу унвонни Президент Шавкат Мирзиёев Вашингтонда ўзлари Изро Малаковга тақдим этганларида ҳаммамиз фахр туйғусини ҳис этдик. Бу ҳар бир санъаткор учун катта шараф! 
Изро Малаков мақом йўналишида ижро этувчи санъаткорларнинг устози. У киши Америка диёрида туғилган ўзбек фарзандларига мақомни ўргатишда жонбозлик кўрсатяптилар. Самарқандга Изро Малаковнинг юбилейлари муносабати билан ўтказиладиган тадбирда иштирок этиш учун ташриф буюрдик. 
- Муҳаббат опа, Ўзбекистон ҳақида гапирганда кўзларингиз чақнаб кетяпти. Ватан сиз учун нима?
- Ўзбекистондек юрт дунёда йўқ. Ватанимни жуда соғинаман. Америкага кетганимга йигирма беш йил бўлди. Аммо ҳар куни юртим соғинчи билан уйғонаман. Ахир, бутун умрим шу ерда ўтди. Ўттиз йилдан ортиқ Ўзбекистон радиосида меҳнат қилдим. Тўрт юздан ортиқ қўшиқларим радионинг “Олтин фонди”да сақланади. Америкада ҳам ишимни давом эттирмоқдаман. Тўй-йиғинлар бўладими ёки бирор тадбирми, албатта бизни таклиф этишади. Ўзбек, тожик, рус тилларида куйлаган қўшиқларимизни жон қулоқлари билан тинглашади. Ана шундай дамларда мен юртимдан узоқдалигимни унутаман, ўзимни гўё Ўзбекистонда юргандек ҳис этаман. Америкада ҳам юздан ортиқ қўшиқларни ёздик. Ўтган йигирма беш йил давомида ўзбек тилидан асло айро тушмадим. Ўзбек, тожик, иврит, рус тилларида куйлаган қўшиқларимизни америкаликлар ҳам севиб тинглашади. 
“БИРИНЧИ УСТОЗИМ ВА ҲАЁТИМ ЙЎЛДОШИ”
- Муҳаббат Шамаевани марҳум санъаткор Илёс Маллаевсиз тасаввур этолмаймиз. Бу жуфтлик икки улуғ санъаткорнинг уйғунлашуви эди. 
- Илёс Маллаев менинг биринчи устозим эдилар. Яна бир улуғ устозим – буюк санъаткор, академик, мақом ансамблининг раҳбари Юнус Ражабий эдилар. Юнус Ражабий менга мақом сирларини ипидан игнасигача ўргатдилар, ўзбек санъати сирларидан воқиф этдилар. Кейин эса эстрада йўналишида ижод қила бошладим. Ўша пайтда эстрада йўналишида куйлайдиган хонандалар жуда кам эди. Оркестр жўрлигида қўшиқлар куйлардим. Кейинроқ Раъно Шарипова, Козим Қаюмов, Надежда Чурадаева ва бошқалар сафимизга қўшилишди. 
Америкада яшаётганимга йигирма беш йил бўлди, аммо юрагим ҳанузгача Ўзбекистон, Тошкент деб уради. Қанийди, масофа яқин бўлса-ю, ҳар ҳафта ватанимга ташриф буюрсам. Афсус, масофа узоқ, жуда узоқ... 
- Таниқли хонанда Гулбаҳор Эрқулова бир суҳбатда сиз билан боғлиқ бир воқеани тилга олиб ўтган эди. Сиз ва Илёс Маллаевнинг ихлосмандларидан бири тўйга таклиф қилганда, сиз тўй қилаётган одамга эндигина хизмат ҳақи ҳақида оғиз очмоқчи бўлганингизда Илёс ака сизни тўхтатиб қолган эканлар. 
- Ҳа, ўша воқеани яхши эслайман. Жиззахлик бир мухлисимиз келиб, “Муҳаббатхон, Илёс ака, тўйимизда хизмат қилиб берсангиз. Хизмат ҳақи қанча бўлади? Шуни келишиб олсак” деди. Бу гапни эшитиб Илёс ака “Қанақа келишув ҳақида гапиряпсиз? Биз, албатта тўйингизни чиройли қилиб ўтказиб берамиз. Хизматимиз ёқса, ўзингиз кўнглингиздан чиқариб хизмат ҳақи берарсиз” дедилар. Тўйга айтишга келган мухлис бу гапни эшитиб қувониб кетди. Ўша тўйни чиндан ҳам чиройли қилиб ўтказиб бердик. Тўй эгаси ҳам биздан рози бўлди. Илёс акам ана шунақа бағри кенг инсон эдилар. Шундай пайтлар бўлардики, бизни тўй хизматига чақирган кишиларнинг хизмат ҳақини тўлашга қўли калталик қиларди. Ана шундай пайтларда улардан бир сўм ҳам олмай, мухлисларимизнинг кўнглини шод қилиб чиқиб кетардик. 
- Фарзанд ота-онанинг давомчиси, дейдилар. Фарзандларингиз сизнинг санъатингизни давом эттиришяптими?
- Уч нафар фарзандим бор. Катта ўғлим Раж Маллаев иқтидорли гитарачи, хонанда. У сеторда чалишни ҳам билади. Биласиз, бу чолғу асбобида чалишни ҳар ким ҳам эплай олмайди. Раҳматли турмуш ўртоғим Илёс Маллаев ҳам сеторда куй ижро этардилар. Қизим Наргиза шарқ ашулаларини маромига етказиб ижро этади. Шунингдек, у хусусий касалхонада жарроҳ ёрдамчиси сифатида фаолият олиб боради. Наргиза отасининг ижодий ишларини давом эттирмоқда. У Илёс аканинг шеърларини турли тилларга таржима қилди, мақолалар ёзади, ҳозиргача иккита китоби нашрдан чиқди. Кичик қизим ҳам хонанда. Қизим Наргизанинг қизи ва ўғли ҳам профессионал хонанда. Набираларим ҳаммаси санъат ошуфтаси. Уларга қараб санъатимиз йўқолмаслиги, авлоддан авлодга ўтишидан қалбим таскин топади. 
“МАҚОМНИ МАКТАБДАН ЎРГАТИШ КЕРАК”
- Муҳаббат опа, сизнинг қўшиқларингизни ҳанузгача севиб тинглайдиган мухлисларингиз бор. Ўзбекистонда ҳам концерт бериш ниятингиз борми?
- Албатта, бу мақсадимиз бор. Шу пайтгача икки марта хайрия концерти бердик. Самарқанд, Бухорода бўлиб, бизни соғинган мухлисларимиз кўнглини шод этдик, ўзимиз ҳам уларнинг дийдоридан баҳраманд бўлдик. Шу ўринда яна бир бор Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевга юксак эҳтиромимни билдирмоқчиман. У киши мақом санъатини ривожлантиришга катта эътибор қаратдилар. Мақом санъатини ёш авлодга болалигиданоқ сингдириш, мактаб партасидаёқ ўргатиш лозим. Шаҳрисабзда ўтажак мақом фестивали ана шу улуғ ишларнинг дебочаси. 
“МЕНИ ЎЙЛАНТИРАДИ...”
- Мен миллий мақом ашулалари кўпроқ янграшини, келажак авлод уларни ўрганишини истайман. Миллий мусиқамиз, қўшиқларимиз янграса, ёшлар уни эшитишса, дейман. Ўзбекистонга келганимиздан буён турли масканларга бориш учун машинада юрдик. Машинада СД дисклар қўйиляпти. Аммо тингласангиз, таъбингиз хира тортади. Хонандалар араб, турк, ҳинд мусиқаларига ўзбекча сўзларни аралаштириб ашула куйлашяпти. Бир эшитганда бу қўшиқлар чиройли, аммо мусиқа ва сўз бир-бирига уйғунлашмаган. Араб мусиқаси араб тилида куйланиши керак. Нега Арабистон ё Ҳиндистонда ўзбек мусиқасида қўшиқ куйлашмайди?! Ахир, илгари бунақа эмасдику? Забардаст композиторлар Муҳаммаджон Мирзаев, Исажон Калонов, Ғофир Қодиров, Манас Левиев, Сулаймон Юдаков хонандалар билан ҳамкорлик қилар, улар учун қўшиқлар яратишарди. Мен ҳам улар басталаган куйларга қўшиқ куйлаганман. 
- Ҳозирги замонавий ўзбек санъаткорларидан кимларнинг қўшиқларини тинглайсиз?
- Мен иқтидорли хонандалар Юлдуз Усмонова, Гулсанам Мамазоитоваларнинг ижодини тинглайман. Шунингдек, классик хонандалардан Гулбаҳор Эрқуловани алоҳида тилга олиб ўтмоқчиман. Гулбаҳор жуда иқтидорли хонанда. У нафақат санъаткор, балки инсон қадрини биладиган аёл ҳам. Шунингдек, Султонпошша Ўдаева, марҳума Мунира Муҳаммедовани ҳам алоҳида тилга олмоқчиман. 
“ГЎЗАЛЛИК ИНСОННИНГ ҚАЛБИДА”
- Шу ўринда сизга аёлларга хос савол бермоқчиман. Йиллар ўтган бўлсада, ҳамон ёшлигингиз ва тароватингизни йўқотмагансиз. Шу ёшда ҳам гўзаллик тарк этмаганлиги сири нимада? Бу инсон руҳиятига боғлиқми ёки бошқа омиллар ҳам борми?
- Эътирофингиз учун ташаккур. Саволингизнинг жавобига келсак, мен ҳаётда жуда некбин одамман. Ҳамма нарсага яхшилик кўзи билан қарайман. Қўлимдан келгунча одамларга ёрдам бераман, ёрдам бера олмасам, икки оғиз яхши гап билан кўнглини кўтараман. Мен одамларни яхши кўраман. Ҳатто мени хафа қилган одамга ҳам қаттиқ гапирмайман.
“ШУКУР ҚИЛАМАН...”
Мухлисларим, яқин дўстларим кўп. Шу кунларга етказганига, эл орасида обрў-эътибор топганим учун Яратганга шукур! Мен “Юз сўм пулинг бўлмаса ҳам юзта дўстинг бўлсин” деган нақлга амал қиламан. Инсон учун яна нима керак бу дунёда?! 
“МЕНИ СЕВГАН МУХЛИСЛАРИМГА ТИЛАКЛАРИМ”
“Бекажон” газетаси нафақат Ўзбекистонда, балки Америкада ҳам машҳур. Ўзбекистондан борган ватандошларимиз ўзлари билан албатта “Бекажон“ газетасини ҳам олиб боришади. Биз юртимизга оид янгиликларни, мароқли суҳбатлар, маъноли ҳикояларни берилиб ўқиймиз. Таҳририят жамоасига соғлик, ижодингизга ривож тилайман. Газетанинг адади янада кўпайиб, мухлислар қалбини забт этаверсин. 
Бизни соғинган мухлисларимиз доимо омон бўлишсин. Улуғ байрам – Мустақиллик куни арафасида суҳбатлашяпмиз. Илоҳим, Ўзбекистон номи янада довруқ қозонсин! Мард Президенти билан бирга ўзбек халқи янада юксак марраларга эришишини тилаб қоламан! Байрамингиз қутлуғ бўлсин, азиз ватандошларим! 


Дилфуза Зарипова суҳбатлашди.

Манба: "Бекажон" газетаси.