КАМПИРЧА ФИКРЛАШ ҚАНДАЙ БЎЛАДИ?

КАМПИРЧА ФИКРЛАШ ҚАНДАЙ БЎЛАДИ?

(ҳаётий ҳикоя)

Агар кўчада суяги мўртлашиб, қийшайган оёғига пошнали этик кийиб лапанглаб кетаётган кампирни кўрсангиз, ўша менман. Мен ҳам худди ўшанақаман, демоқчиман. Яна ёшларга тақлид қилиб, сумкамни елкам оша осиб ҳам оламан. Крутойчасига!

Ойнага қараб, тарам-тарам ажин босган юзларимни, осилиб қолган лунжимни кўриб кўрмасликка оламан. Юзимни қўлим билан тортиб, “ким мени 60 яшар кампир дейди!” деб мақтаб ҳам қўяман. Яна ойнага мўлтайганча, ажинларимни текислаб тортиб турган пайт “55 берса бўлади! Йўқ, 50-45 ёшларга ўхшайман. 40 ёш берса ҳам бўлади!” дейман ажинларимни батарроқ тортиб. Кўзларим эса...майли қўяверинг, бироз қисилса қисилибди-да. Бу аслида руҳий таъсир деб аталади. Гарчи юзим унақа текис-таранг бўлмаса-да, ўзимни кўзгуда кўрганимдай тасаввур қиламан.

40-50 ёшга тўлганимда, “бу ёшдагилар ҳам анча ёш бўларкан-ку, бизни ёшлигимизда 50 ёшли хотинлар ғирт кампир бўлишарди” дейман мен. Мана ўзим шу ёшга кирдим, 60га ҳам етдим, мана. Ошдим ҳам...Тссс, ҳеч ким билмасин!

Асқад Мухторнинг 60 йиллик юбилейида, у одам минбардан туриб, “Шу 60 рақами елкамдан зилдай эзиб турганга ўхшайди” деса, 60 ёш роса қари бўлар экан-да, деб ўйлардим. Энди мана ўзим шу ёшдаман. “60 ёшда одам унчалик қари бўлмас экан-ку, Асқад ака нега бунчалик ваҳима қилган эканлар!” дейман.

Энди одам 60ни ургач, қари бўлмай, нима бўларди? Барибир кампирча фикрлайди-да, одам. Энди мана, бугун кун исиб кетди. Иссиқ жемпер ўрнига шкафда ётган шол рўмолимни елкамга ташлаб, кўчага отландим. Биласиз, шкафда турган кийим, ҳид тортиб қолади Меҳмонга кетаётгандим. Ёш келинлар билан кўришганимда ёмон ҳид келмасин, деб ўша ҳиди анқиб турган рўмолни устидан атир сепвордим. Бу ҳид энди нима бўлди, десангизчи? Яна кўп сепиб юборибман. Бу ҳиддан нафасим бўғилиб, “ўх-хў,ўх-хў”лаб йўталиб юборсам-да. Ғирт кампирча фикрлаш эмасми, бу! Яна “Ҳозирги ёшларнинг кўпи аллергия. Ўша келинларнинг ҳидга аллергияси бўлмасин-да, ишқилиб” дейман. Агар ўрнимда ёш қиз бўлганида ҳаётда унақа ҳидли рўмолни устига илмасди, уни устидан атир ҳам сепмасди. Ёш одам бунақа рўмолни олдин ювади, кейин атир сепади. Атирни ҳам қимматидан олади. Пенсияга яшайдиган кампирга зарурми, қиммат атир олиб. Аммо яқинда бир қовун туширдим. Ишонасизми, 60 мингга бодринг олдим!!! Укам оиласи билан меҳмонга келмоқчи эди. Бодрингли салатимни яхши кўради. Корзинкада шошиб, нархига ҳам қарамай, аравачамга ўша тайёр қадоқланган бодрингдан солиб олибман-да. Ўзи қизил халатли корзинка ходими, менга ажабланиб қараб қўйганидан, хайрон бўлгандим. Энди кампирлар уйда қанақа кийинади? Қулай, юмшоқ нарсаларни кийгиси келади. Қулай, юмшоқ нарсалар эса албатта эскирган бўлади. Ёки ўлчами катта бўлиши мумкин. Эгнимда эски халат, уни устидан алвир-шалвир жемперимни кийиб олгандим. Уни менга жияним олиб берган. Шунинг учун эгнимдан қўймай кияман. Ҳам юмшоқ, ҳам енгил. Муҳими, ҳаракатимни чекламайди! Негалигини сўранг? Чунки у менга икки ўлчам катта. Уни жиянимга айтиб, Онлайн буюртма қилдириб, сотиб олганман. Ҳалиги модел қизда чиройли турганини кўриб, ҳавасим келганди-да. У ахир модел-ку, уни бўйи биру етмиш. Мени ёшим етмишга қараб кетган бўлса, бўйим биру эллик ҳам чиқмайди-ю...ўзимни модел қизга солиштиришга бало бормиди, десангизчи!? Кампирча фикрлаш деб шунга айтилади-да. Шунга ўша жемпер ўлгур менга икки ўлчам катта, лекин қулай. Ҳуллас, ўша кийимда Корзинкада арава судраб, бозор қилаётгандим, ўша қиммааат (!!!) бодрингни олдиму солдим. Устига яна бошқа нарсалар ҳам ҳарид қилдим. Пенсия тушган куни унинг қанчалигидан қатъий назар, ҳамма чол-кампирлар ўзини бойдай ҳис қилади ва керилиб, кўкрагига шамол тегиб, мазза қилиб рўзғор қилади. Бола-чақага “бозор қилиш манавинақа бўпти!” деб мақтаниб ҳам қўяди. Ҳуллас, ўша бодрингни олибману нархига қарамабман. Укам идишда дўппайиб турган бодрингларни кўриб, ёш боладай қувониб кетди.

- Ўзимнинг бовучча опажоним-а...60 мингга бодринг олдингизми? – деса бўладими?

- А? – деганча серрайиб қолдим. – Йўғ-ээ, жуда унчаликмасдир! – дедим юрагим ачишиб. Ўзи пенсиям саккиз юз минг бўлса...олтмиш мингга бодринг олишга бало борми?!

- Бодринг егим кеб турганди, ичимсиз-да, опагинам. Тунов куни менам Корзинкага кириб, бодринг олувдим. Кассага пул тўлагани борсам, кассир йигит “амаки нархига қарадингизми? Бодрингни нархи 60 минг!” деса бўладими?! Кўпчилик, нархини билмай олиб, чув тушиб қолаётган экан! Айримлар бодринг қимматлигини билмай, жанжал қилиб кетибди. Шунга мени олдиндан огоҳлантирди. Айтгани яхши бўлди. Бодрингларни индамайгина бориб, қайтариб жойига қўйдим. Қарасам, бошқа яна уч-тўртта одам бодрингни қайтариб жойига қўйди. Бир бодрингга ҳавасим кетганди-да, опажон, шуни билибсиз! – деди.

Билмасдан олтмиш мингга бодринг олганим бир таъсир қилди, бир таъсир қилди. Шунақа мулзам бўлдим. Уялдим ҳам. Ўзимни мешчанлардай тутибман-да. Билганимда ҳаётда олмасдим-ку! Айримлар “биз шунақа боймиз” дегандай, супермаркетлардан қиммат нарсаларни олиб, мақтаниб ейишади. Мен унақа мақтанчоқ эмасман-ку!

-Майли, опа, бир бойвуччалик қилибсиз-да! – деди яна ярамга туз сепиб. Олти мингли бодрингни олтмиш мингга олгандан кейин алам қилмайдими?! Яна кампирлигимни тан олмаслигимга ўлайми!? Мияси айниган, довдир кампир бўлмасам, 20 миллион маош оладиган одамлар ололмаган бодрингни 800 минг пенсияга яшайдиган мен оламанми!? Шуни ўйлаб бир йиғлагим келади, бир довдирлигимдан кулгим келади. Эртасига қўшниларимиз “биз ҳам боймиз” дегандай бодрингли салат қилиб чиқаришибди. Энди қўни-қўшни, қариндош-уруғ тилла тақинчоғи билан эмас, бодрингли салат қилиб мақтанишяпти экан. Қаранг, ўшаларнинг сафида мен ҳам бор эканман! Улар-ку, ёш - кааатта машина минадиган тадбиркорлар! Мен эса бир қаричгина кексайиб қолганини тан олмай, қийналиб бўлса ҳам пошнали туфлида юрадиган кампир бўлсам!

Кеча яна бир қизиқ иш қилдим. Қилган ишимдан ўзим уялдим. Мен-а, ҳатто меҳмонга бориб оч келадиган одам...қўшни келинникига меҳмонга чиқиб...

Меҳмонда одоб сақлаб ўтиргандик. Қўйилган ноз-неъматлардан тотиндик. Шу икки кўзим, устига ёнғоқли, шоколадли крем суртилган ширинликда бўлди. Очиғи, ширинликни яхши кўраман. Лекин ҳар доим ҳам еявермайман. Қадди-бастимни сақлашим керак-ку! Ахир мен ҳали ками билан 40, кўпи билан 55 ёшдаман-ку! Энди ўша сафар нима жин уриб, кўзим шу ширинликка тушди, билмайман. Овқатлар тортилди, сомсалар берилди. Мен тотиниб-тотинмай пучуқча сузилиб ўтирибман, денг. Ёш кўриниш учун эмас, ҳалиги ширинликка жой қолдириш керакми? Бир пайт хонага яна меҳмонлар кириб келишди. Қарасак, сиғмайдиганмиз. Биз қариларга ёшларнинг ичида бало борми? Мезбонлар ҳам одоб сақлаб мулойим жилмайиб туришибди. Ахир “вақтингиз тугади, энди буларни гали” дейишолмайди-ку! Йўқ, мен “ақлли кампир” бўлиб дарров ўрнимдан турдим. Фақат ҳалиги шоколадли ширинликка хомушланиб қараб қўйдим. “Бари уринишларим бекор кетди, шуни еёлмадим-да!” деб ўкиндим. Мезбонлар ҳам шуни сезгандай, “ўтиринглар, ҳали ширинлигимиз бор...” дейишса бўладими?! Қандай қилиб “ширинликни уйга бериб юбора қолинг” дедим, хайронман. Мен-а, мен...Тўйга бориб, оч келадиган одам-а...Емаган жойиммиди, десангизчи?! Биз меҳмонга келсак, бу келин ўтказгани жой тополмайди. Шу ерда ўтириб меҳмон бўлганимиз етарди, олиб кетганимиз нимасси...Назаримда, мендан кутмаган шекилли, келин менга ғалати қараб қўйди. Шу қарашда ҳаммаси тушунарли бўлди! “Ўл-а, очофат, суқатой боладан нима фарқинг қолди, энди? Тилим қурсин-а!” деб ўзимни койиган бўлдим. Шу-да, кампирча фикрлаш. Ёш одам бўлса, дик этиб дўконга чиқади-олиб келади ўша ширинликни ёки қўлларини ўйнатиб, беш дақиқада газ-печда пишириб ташлайди. Истаса шоколад, истаса, ёнғоқ қуяди, устидан. Мени фарқим, гарчи кампир эканимни тан олмаётган бўлсам ҳам, дик этиб дўконга чиқолмайман, беш дақиқада ширинлик пиширолмайман. Аммо кўча-кўйда, “мен қаримасман” деб пошнали туфлида адл юришни ўрнига қўяман. Шаҳарда адл юриб, кўчамга чўлоқланиб кираман. Тушундингиз-а, аҳволни!

...Тана кексаликка таслим бўлгани билан, ақл, ғурур “эгилмайман” деб ғўддайиб тураверар экан-да. Ўша ширинликни сўраб олганимдан роса уялдим. Илгарилари кимдир ниманидир сўраса, энсам қотарди. “Ош бўлсин” деб кулиб турганим билан ичимда бунга ғашим келарди. Ўшалар ҳам мендан хафа бўлишган ва “мен ҳам эдим сенингдек, сен ҳам бўларсан менингдек” дейишгандир...Қилган ишимдан уялиб, эртасига бир катта қутида ширинлик сотиб олдим. Қўшни келинга катта ликобни тўлдириб ширинлик солиб чиқардим. Бу-ку, аслида қилган айбимни ювиш учун эди. Лекин эътибор қилинг-га, бунда ҳам аслида “мен қари эмасман!” деган бир чимдимгина қайсарлик бор.

Бир ғассол чол доим “ҳаммага кексайиб, қариб-чуриб, ўз уйида ўлиш насиб қилсин!” деб дуо қиларкан. “Чунки кексалик ёшига етмай кетганлар қанча, уйида эмас, бошқа жойларда рихлат этганлар қанча?!” дер экан. Шунинг учун буни тан оласизми-йўқми, кексалик ёшига етиб юринг. Пошнали туфлида юрасизми ёки юмшоқ кавушда, муҳими, ўз оёқларингиз билан юринг! Кексалик ҳам бир давр.

Азизларим, ўғлимдирсиз, қизимдирсиз – биз кексалар хато қилсак, янглишсак, бир гапни икки марта қайтарсак ёки биздан ноҳуш ҳид келиб қолса, ниманидир егимиз келиб сўрасак, бизларни айбситманг. Чунки биз бу дунёда кетиш муддати етган меҳмонлармиз. Шунинг учун озгина эркалигимизни кўтаринг. Баъзан, ғалати ишлар қилсак, ғалати кийим кийиб, қийналиб пошнали туфли кийсак, устмиздан кулманг. Зотан, биз ҳам бир пайтлар сиз каби бўлганмиз, энди сизлар ҳам биз каби бўлишингиз, эҳтимоли юқори...Чунки йиллар ҳақ, кексаликнинг келиши – бу табиат қонуни. Ўзингиз биласиз-ку...

Мавлуда ИБРОҲИМОВА