Кибержиноятлар – жамият ривожига жиддий таҳдид

Сўнгги йилларда ахборот технологиялари жадал ривожланиб, интернет ва рақамли хизматлар ҳаётимизнинг ажралмас қисмига айланди. Давлат бошқаруви, банк тизими, савдо-сотиқ, таълим ва кундалик мулоқот жараёнлари тобора рақамлашмоқда. Бироқ бу жараёнлар билан бирга янги турдаги хавф – кибержиноятлар ҳам ортиб бормоқда. Кибержиноятлар ахборот технологиялари ва интернет тармоқлари орқали содир этиладиган ноқонуний ҳаракатлар бўлиб, улар жамият ривожига салбий таъсир кўрсатади.

Аввало, кибержиноятлар иқтисодиётга жиддий зарар етказади. Бугунги кунда кўплаб молиявий операциялар онлайн тарзда амалга оширилади. Агар кибержиноятчилар банк тизимларига ёки электрон тўлов платформаларига ноқонуний кириш имкониятини қўлга киритса, бу катта молиявий йўқотишларга олиб келиши мумкин. Шунингдек, интернет орқали фирибгарлик ҳолатлари ортиб бораётгани аҳолининг рақамли хизматларга бўлган ишончига ҳам салбий таъсир кўрсатади.

Кибержиноятларнинг яна бир хавфли жиҳати - фуқароларнинг шахсий маълумотларига таҳдид солишидир. Интернет тармоқларида сақланадиган шахсий маълумотлар, банк карталари маълумотлари ёки турли аккаунтлар бузиб кирилиши натижасида фуқаролар молиявий ва маънавий зарар кўриши мумкин.

Бундан ташқари, кибержиноятлар давлат хавфсизлигига ҳам жиддий хавф туғдириши мумкин.

Шу боис киберхавфсизлик масаласи бугунги кунда кўплаб давлатлар учун устувор вазифалардан бирига айланган.

Кибержиноятлар жамиятдаги ижтимоий муносабатларга ҳам салбий таъсир кўрсатади. Интернет орқали тарқаладиган турли фирибгарлик схемалари, сохта маълумотлар ва таҳдидлар одамлар ўртасида ишончсизлик муҳитини шакллантириши мумкин.

Мутахассислар фикрига кўра, кибержиноятларга қарши самарали курашиш учун бир қатор чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим. Жумладан, ахборот хавфсизлиги соҳасидаги қонунчиликни такомиллаштириш, киберхавфсизлик бўйича мутахассислар тайёрлаш, давлат ва хусусий сектор ўртасида ҳамкорликни кучайтириш ҳамда аҳолининг рақамли хавфсизлик маданиятини ошириш муҳим аҳамиятга эга.

Хулоса қилиб айтганда, кибержиноятлар рақамли тараққиёт даврида жамият олдида турган долзарб муаммолардан бири ҳисобланади. Уларга қарши курашиш фақатгина ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг вазифаси эмас, балки ҳар бир интернет фойдаланувчисининг ҳам масъулиятли муносабатини талаб қилади. Фақатгина ҳамкорлик ва онгли ёндашув орқали рақамли маконда хавфсиз муҳитни таъминлаш мумкин.

Марғуба УМАРОВА,

Андижон туманлараро маъмурий судининг судья ёрдамчиси.