БИР КУНИ... (Ўзбек ва Озар тилларида)

Аввал айтганимдек, туғилиб ўсган ҳовлимизда каттакон ҳовуз бўларди. Куннинг иссиғида ҳам, совуғида ҳам онам бизни сув бўйига боришга қўймасди. Боиси уч ёшли акам ўша ҳовузга тушиб кетиб бетобланганча, қайта ўзига келмай, нобуд бўлган экан. Ўша ҳасратли кунлар ёд этилса, онамнинг кўзларига ёш келарди.

Бир куни қозиқдаги сигир-бузоқни етаклаб кетаётган дадамни кўриб: “Сигирни қаерга олиб кетяпсиз, дадаси”, деб сўрабди. Бозорга, сотишга олиб кетаётганини эшитган онам отамни қайтаришга уринибди. “Бир қошиқ оққа зор бўламиз-ку, болаларнинг ризқи қийилмайдими?” – деган сўровига:

– Бу сигир сути билан битта менинг оиламга кор бўлади, сотиб ўйлаган ишимни амалга оширсам, эл-юртнинг кунига ярайдиган бўлади, – деб йўлида давом этибди.

Мол сотилгач, колхоз гаражида яроқсиз ётган “Победа” русумли автомобилни сотиб олиб таъмирлатибди. Кейин узоқ масофадан сим тортиб келиб телефон ўрнатибди. Уй манзили, телефон рақами ва “Тез ёрдам” машинаси борлиги ҳақида саккиз кўчага хабар берибди.

Онамнинг айтишича, ўша пайтларда шаҳар марказига боришга бизнинг уйдагидан бошқа автоулов йўқ экан. Дадам бояқиш тунда кимдир чақириб келса кечикиб қолмай, деб этигини ечмай омонат ётиб турар экан. Ўн икки йил элга шундай холис хизмат қилган.

Мен улғайиб ақлим етганида:

– Дада, сизга нима зарур эди, кундузи ишлаб келиб яна туни билан касал ташиб юрган экансиз. Ўшанда биров раҳмат деганми? Одамларни рози қилиб бўлармиди, – дея савол бердим. Шунда дадам:

– Қизим, мен бу эзгу ишларни одамларнинг розилиги учун эмас, Аллоҳ ризолиги йўлида қилдим. Холис қилинган хайрли ишнинг ортидан миннат қилмаслик керак. Ҳозирги замон билан ўша даврларни таққослаб бўлмайди. Халқ оч эди, ночор эди. Оналар, гўдаклар ўлими кўп эди. Қизамиқ, чечак, безгакдан боласи ўлганларнинг фарёди билан уйғонардик. Бир яқин қариндошимиз тўққиз фарзандни дунёга келтирган, аммо биттасига эга бўлмаган. Ҳаммасини гўдаклик пайтидаёқ ерга берган. Фалокат бўлиб куйган, чала туғилган, йиқилиб қон йўқотган она-болаларнинг қанчасини ҳаёти сақланди. Ҳар банда Аллоҳнинг берган умри, ризқи билан яшайди, аммо кимдир сабаб дардига малҳам топади. Мени сабабчи қилган Эгамга қуллуқ. Қани эди мендан олдин ҳам кимдир “Тез ёрдам” билан касалхонага етказиб олиб борганида мунчоқдек ўғлим кўзи очиқ ерга кўмилмаган бўларди, – деди...

Мунаввара УСМОНОВА – Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими, "Саодат" журналининг бош муҳаррири.

BİR GÜN…

Əvvəl dediyim kimi, doğulub böyüdüyümüz həyətimizdə böyük bir hovuz vardı. Anam günün istisində də, soyuğunda da bizi suyun kənarına buraxmazdı. Çünki üç yaşlı böyük qardaşım həmin hovuzda boğulub halsız vəziyyətdə tapılmış, özünə gəlmədən dünyasını dəyişmiş imiş. O kədərli günlər yada düşəndə anamın gözlərinə yaş gələrdi.
Bir gün qamışa bağlanmış inəklə buzovu aparan atamı görüb: “İnəyi hara aparırsınız, a kişi?” – deyə soruşub. İnəyi bazara, satmağa apardığını eşidən anam onu dayandırmağa çalışıb. “Bir qaşıq südə möhtac olarıq axı, uşaqların ruzisi əskilməzmi?” – deyəndə atam belə cavab verib:
– Bu inəyin südü bircə mənim ailəmə yarayar. Mənə düşünməyə imkan versən, satıb həyata keçirmək istədiyim iş isə el-yurda xidmət edəcək, – deyib yoluna davam edib.
Mal satılandan sonra kolxoz qarajında yararsız halda qalmış “Pobeda” markalı avtomobili alıb təmir etdirib. Sonra uzaq məsafədən telefon xətti çəkib evə telefon qurdurub. Ev ünvanı, telefon nömrəsi və “Təcili yardım” maşını olması barədə səkkiz küçəyə xəbər göndərib.
Anamın dediyinə görə, o vaxtlar şəhər mərkəzinə getmək üçün bizim evdəki maşından başqa nəqliyyat yox imiş. Yazıq atam gecə birisi çağırsa, gecikərəm deyə çəkməsini belə çıxarmadan üst-başını tam soyunmadan yatarmış. On iki il boyu camaata belə saf niyyətlə xidmət edib.
Mən böyüyüb ağlım kəsəndə ona dedim:
– Dədə, sizə nə gərək idi? Gündüz işləyib gəlmisiniz, bir də bütün gecəni xəstə daşıyırsınızmış. O zaman kimsə sizə “sağ ol” dedi? İnsanları razı salmaq mümkün idimi?
Atam belə dedi:
– Qızım, mən bu yaxşılıqları insanların razılığı üçün yox, Allah rizası üçün etdim. Xalis niyyətlə görülən xeyirli işin arxasınca minnət edilməməlidir. İndiki dövrlə o günləri müqayisə eləmək olmaz. Xalq ac idi, çarəsiz idi. Ana və körpə ölümləri çox idi. Qızılca, çiçək, malyariyadan uşağı ölənlərin fəryadı ilə oyanardıq. Bir yaxın qohumumuz doqquz uşaq dünyaya gətirmişdi, amma birini də böyüdə bilməmişdi. Hamısını körpə vaxtında torpağa vermişdi. Yanmış, yarımçıq doğulmuş, yıxılıb qan itirmiş ana-balaların nə qədərinin canı o vaxtlar qurtuldu. Hər bəndə Allahın verdiyi ömür və ruzi ilə yaşayır, amma birinə bir səbəb lazımdır ki, dərdinə çarə tapsın. Məni səbəbçi edən Əgəmə qulluq olsun. Kaş məndən əvvəl də kimsə “Təcili yardım”la xəstəxanaya çatdırıb aparsaydı, muncuq kimi oğlum gözləri açıq halda torpağa tapşırılmazdı… – dedi.

Алмаз Улви БИННАТОВА Озарбайжон тилига таржима қилди.