МЕҲР ҚЎЯВЕРМАНГ


Қизингизни узатдингиз,
«Ёр-ёр» айтиб дўстлар келди.
Чин уйига кузатдингиз,
Қанча гувоҳ кўзлар келди.
Куёв ўғил бўлиб кирди,
Ҳовлингизга эгиб бош.
У ҳам сизни «она» деди,
Доим бўлиб кўзу қош.
Фақат қадр истадингиз,
Қадрлашни билмай сиз.
Фақат иззат изладингиз,
Уни кўзга илмай сиз...

«Қизингиз оч қолган» – эмиш,
Овқат ташиб толмадингиз.
Қудалар ҳам анойимас,
Сиз бир сўздан қолмадингиз.
Туғилган кун, байрам, яна
Шанба, «бозор»... кутдингиз.
Лек ўзингиз қудаларга
На бир табрик тутдингиз.
Кўзингизга тушар дерлар,
Хўрласангиз чўпни ҳам.
Ёдладингиз кин-гинали
Ўтиб кетган гапни ҳам.
Оддий сўзни содда қилиб,
Гапирмай дод солдингиз.
Қизингизни сўнг уйига
Юбормасдан олдингиз!

«Қайин синглинг хунук», – дебсиз,
Улар дебди: «Отанг кал».
«Бунча катта кетавермай,
Онанг тушсин отдан сал!»
«– Нега отдан тушарканман, –
Дебсиз: – Биз фалон зотдан!»
«Зотинг қурсин, – дейишибди,
Қутилайлик исноддан!»

Ҳуллас, «деди-деди»ларни
Маржон каби илдингиз.
Қизингиздан «кам-кўстини»
Хўп ҳижжалаб билдингиз.
Куёв узр сўраб келса,
Очмадингиз эшикни.
«Отанг ўлсин»,- дея қаттиқ
Тебратдингиз бешикни.
Боласини хўрлаётган
Қайнонадан тонди у.
Ўғлин кўрмоқ илинжида
Кечалари ёнди у.

Яна келди, 
Яна кетди,
Гап... 
Гап турди қоп билан.
Сўнг: «– Қизим ҳам тоқ қолмайди,
Дебсиз, бошқа топ, болам... »

– Болам эмиш, «болам» деган
Она чидар барига.
Она, бир кун қолманг сиз ҳам
Набирангиз қаҳрига!
– Тор қорнимга сиққан қизим,
Кенг уйимга сиғади.
Боласи ҳам болам менинг,
Кет-эй, болам йиғлади!

Яна эшик қарс ёпилар,
Яна куёв қайтар хит.
Сўнг онаси, отасига
Сўз қайтарар куёв хит:
– Тотув яшашимизга
Сизлар йўл қўймадингиз!
Ёмон гапларини ҳам сиз
Яхшига йўймадингиз.
Кетсам қутиламанми,
Бу уйдан, бу оламдан?
Уятимдан ўлар бўлдим,
Кўринган ҳар одамдан!..

Она йиғлар:
– Хотининг ҳам
Юрмасин-да гап ташиб.
– Мен «феъли тор» номин олдим,
Дейди ота бош қашиб.
«– Мен эса»... дер сингил, ука
Мен-чи... – дейди арз айтиб.
«Жигарларим хўрлатмайман!»
Яна борар у қайтиб.
Гурс-гурс урар дарвозани,
«Шундай, шундай дебсиз» – деб.
Қайнона дер: – Энди сиздан
Юрайликми калтак еб?
Қайнота ҳам аралашар,
Қўни-қўшни йиғилар.
Яна «миш-миш» гап, бешикда
Мурғак бола биғиллар...

Ҳаммадан ҳам гап ёмондир,
Гап ўлдирар одамни.
Гап оғирдир, гап енгилдир...
Гап кулдирар одамни.
Гап кўтарар ўртадаги
Салобатли пардани.
Қовжиратиб ҳам қақшатар
Ҳаловатли пардани.
Бу пардани тилкалашга
Сира йўл қўйиб бўлмас.
Эр-хотиннинг уришига
Қўшилиб куйиб бўлмас...

Шу пайт чиқди қиз эрига
Тикди маъсум кўзини.
Бу кўзларни кўрган йигит
Унутди-ку ўзини!
Қиз ўйлади:
– Шўрлик озиб,
Тиришибди юзлари...
Йигит деди: 
– Ич-ичига
Ботибди-я кўзлари...
Ва бир қадам ташлади у,
Бир қадам юрди бу ҳам.
Бир қадамда келиб қолди
Бешикдаги уйқу ҳам!..

Қий-чув қилар ота-она,
Қий-чув қилар қўшнилар.
Ва лекин эр, хотин, бола
Тинчиб қолди, 
Тушунар
Бу «тинчишлик» нималигин
Бошидан кечирганлар.
Қайноталар, қайноналар
Ёшларни кечиргайлар.

Онажон, сиз ҳам қизингиз
«Миш-миш»ларин тингламанг.
– Қарс чиқади икки қўлдан –
Денг-у гўё англаманг.
Турмушнинг ҳар «муштлари»га
Чидамоқни ўргатинг.
Ақл билан икки уйда
Ҳаловатни ўрнатинг.
Ҳуллас, меҳр қўяберманг,
Қизингизга, онажон!
Гап ютишда сабр берсин
Ўзингизга, онажон.
«Куёвларни пайғамбар ҳам
Сийлаган», – дер эскилар.
Майли, кунлар ўтсин, бир кун
Бу ёшларга эс кирар.
Шунда дерсиз, отанг билан
Уришмабмизми биз ҳам?..
Дока рўмол қуригунча
Ярашмабмизми биз ҳам?..


Умида Абдуазимова
1986 й.