ПРЕЗИДЕНТ ҲОКИМЛАРНИНГ ВАКОЛАТИНИ НИМА УЧУН КЕНГАЙТИРДИ?


 

ПРЕЗИДЕНТ ҲОКИМЛАРНИНГ ВАКОЛАТИНИ НИМА УЧУН КЕНГАЙТИРДИ?

 

Президентнинг ҳокимлар ваколатларини кенгайтириш тўғрисидаги Фармони турлича қабул қилиняпти. Охирги вақтларда ҳокимлару ўринбосарларнинг қурилиш ва ер масалалари бўйича пора билан қўлга тушаётгани манзарасида уларга яна шунча ваколатлар берилиши, албатта, кўплаб саволларни туғдириши мумкин.

Аммо бошқа томондан, ҳокимиятларнинг ваколати чекланганлиги, қолаверса, моддий аҳволи яхши эмаслиги турли харажатлар, ташкилий масалалар учун тадбиркорларнинг “ҳомийлик” маблағларига тез-тез мурожаат қилишига, очиқ айтганда, шу ҳисобига кун кўришига олиб келаётгани ҳам бор (бу ҳам коррупцияни урчитувчи омиллардан).

Масалан, оддий Наврўз байрами тадбирини ўтказиш ёки кам таъминланган оилага ёрдам бериш керак ва ҳоказо. Ҳокимият бунинг учун қаердан пул олади? Бюджетда бу харажатлар кўзда тутилмаган (давлатдан бир сўм олиш осон эмас, биласиз). Албатта, бирон тадбиркорни “бўғади”: фалон нарсага ҳомийлик қиласан дейди. Ёки қайсидир тадбиркорнинг иши тушиб турган бўлади ҳокимиятга. Бу ёқда пул керак бўлиб турибди: маълум ҳожатини чиқариш эвазига ўша ишни битириб беради. Шунинг орасида ўз шахсий эҳтиёжлари учун ҳам нималардир олиш қутқуси бошланади: барибир олаяпти, ўзига ҳам у-бу ундирса нима қилибди?

Биров келиб текширса, ҳокимиятда коррупция ҳолати албатта аниқланади, оляпти-да ҳокимлар.

Шу ўринда "қитмир" савол туғилади: охирги пайтда нега фақат ҳокимлар пора билан тушяпти? Бошқа тизимлар оппоқми? Божхона? Прокуратура? Суд?

Ҳокимларнинг ваколатлари кенгайиши, хусусан, ерларни сотишдан оқибатида уларга тушум кўпаяди. Фармонда бу тушумлар қонуний тарзда, шаффоф ҳолда тасарруф этилади, яъни маблағлар ижтимоий соҳа ва аҳолини ижтимоий қўллаб-қуватлашга йўналтирилади, дейиляпти.

Ҳозирча, бу ишлар экспримент тарзида жорий этилаётган экан. Натижаларни динамикада кўраверамиз.

Шахсан мен Фармонда иккита ижобий нуқтани кўрдим:

1. Тунги клублар масаласидаги баҳслар энди очилмаса керак. Чунки Президент Фармони билан ҳокимларга тунда ишлайдиган жойларни аниқлаш ҳуқуқи берилди (ички ишлар органлари ва Миллий гвардиянинг уч сменали режимдаги патрулини таъминлаш орқали). Яъни, тунги клубларга яшил чироқ ва энди муҳокамага ўрин йўқ.

2. Ҳокимлар ижтимоий тармоқлар орқали билдирилган қонун бузилиши ҳақидаги ҳар қандай шикоят ва мурожаатларга реакция билдириши мажбурияти юкланди. Яъни (тушунишимча), ижтимоий тармоқда бирон қонун бузилиш ҳақида ёзилса, у ҳатто аноним мурожаатчи томонидан бўлса ҳам (ижтимоий тармоқ-да бу), ҳокимиятлар реакция билдириши шарт. Бунинг фуқаролар мурожаатлари ҳақидаги қонунга мослиги масаласини билмадим-у, аммо энди мурожаатларга янада эътиборли бўлишлари тайин.

Шунингдек,
2018 йил 11 октябрдаги Президент Фармонига мувофиқ ҳокимларга қуйидагилар учун жавобгарлик юкланди:
– маданий мерос объектларини сақлаш;
– атроф муҳитнинг қулай экологик ҳолатини таъминлаш;
– аҳолининг турмуш даражаси ва сифатини ошириш.

Юқоридагилар бари фикри ожизимча...

 

Шаҳноза Тўрахўжаева