Ҳаётимнинг бир куни...


 

БИР КУНИ...


     Ярим тунда бўладиган қўнғироқлар жонимга жазо эди. Турмуш ўртоғим: “Шу ишингни йиғиштир, жонга тегди”, дегани билан ҳамиша коримга яраб, елкадош эди. Сим қоққан ётоқхона мураббийси бир қизимизнинг иссиғи совимай, Тез ёрдам чақиргани ва уни касалхонага олиб борганини айтди. Демак, боришим шарт. Талабалар уйидаги ўқувчилар ҳам ярим тунда назоратсиз қолиши мумкин эмас. Айниқса, ўсмир ёшдаги қизлар учун алоҳида назорат ўрнатилган, малакали устозлар тунги навбатчиликда қоларди. У айтган касалхонага умр йўлдошим билан етиб бордик. Навбатчи врач уни тезкор текширувдан ўтказиш кераклигини айтганда, шошиб қолдим. Ташхис натижасини эшитгач эса саросимага тушдим. Зудлик билан кўричаги олиб ташланмаса, ёрилиб кетиш хавфи борлигини айтишди. Операцияга олиб кетаётган пайтда унга: “Қизим, ота-онангни чақиришни иложи бўлса менга телефон рақамларини бер. Ёки шаҳарда бирорта қариндошинг бўлса, манзилини айт, барибир улар билиши керак.Сени касалхонада кимдир қараши, хабар олиши керак,” дедим. Шунда онасининг қон босими доимо баланд юриши, уйдан келаётганда унинг қўлига бир амаллаб пул топиб бергани, келиб кетиши учун моддий имконияти йўқлигини айтди.Оилада олти боланинг тўнғичи эканини эшитганимда юрагим тўлиб кўзларимга ёш келди. “Онанг келмаса отанг келар, барибир бир яқининг келмаса бўлмайди, сен бир муддатга уйга қайтиб кетишинг керак”, дедим. Отаси уларни ташлаб кетганини эшитгач, тилимни тишладим. Операция оғир ўтди. Ичак ёрилиб кетган экан. Ўша куни, унда кейин ҳам унинг ёнида бўлдим. Ўқитувчилар, дугоналари навбат билан хабар олиб туришди. Оиласига бир амаллаб хабар бердик. Ҳамма хабар олиб тургани билан она кўнглим хотиржам топмасди. Ҳар куни тонгда товуқ гўштидан пиширилган қайнатмани олиб бориб, ўз қўлим билан унга ичириб, дори-дармонларидан хабар олиб, кейин ишга кетардим. У шундай одобли қиз эдики, ўз боламдек меҳрим тушиб қолганди.
Бир куни... бир куни унинг онаси келганини эшитиб, қувониб кетдим. Худди бир яқиним билан дийдорлашгани шошаётган одамдек юрагим ҳаприқарди. Чунки онасининг тўнғичи, елкадоши, суянгани бир ўлимдан омон қолганди. У мени бағрига босиб, биз қиёматли опа-сингил бўлдик, дейди деб ўйлардим. Уйимга олиб бориб, бир-икки кун меҳмон қилишни, қизалоқ қувватга кириб, қадди тиклангунча олис йўлга кета олмаслигини ўйлаб борардим. Шундай ўйлар билан касалхонага кириб бордим. Қизининг олдида жилмайиб ўтирган аёл мени кўриб туси ўзгарди. Қизалоқ: “Она, булар мен сизга айтган устозим, Тошкентдаги онам бўладилар”, деди севинчдан кўзлари ёниб. Онаси эса ёнимга келиб: “Нега менга ўша куниёқ хабар беришмадинг?
Мен ўлибманми, сен менинг боламга оналик қиласан?” деб юзимга тарсаки тортди...

 

***


     Ўшанда эрта баҳор эди. Академик лицейда маънавият ишлари бўйича директор муовини бўлиб ишлардим. Мингдан ортиқ ўқувчи, кўпчилиги узоқ вилоятлардан келган йигит-қизлар эди. Бир куни биринчи курсда ўқийдиган ўқувчилардан бири ёнимга кириб, ота-онаси пул юборгани ва уни отчопар (иппадром) бозоридан бориб олиши кераклигини айтди. Дарсдан кейин бирорта хонадош дўстинг билан бориб келасан, деб рози бўлмадим. Автобус шопири қайтиб кетиб қолади, нонга ҳам пулим йўқ устоз, деб йиғлаб юборди. Шунда: “Бироз шошилмай тур, синф раҳбарингни чақираман, таксида бирга бориб келасизлар”, деб унинг қўлига пул бердим. Синф раҳбари дарсда экан, бироз ҳаяллади. Кейин уни ахтариб топа олмадик. Кетиб қолибди. Хавотир олиб кутдик, кун оға бошлаганда ҳам келмади. У пайтда қўл телефонлар йўқ, бошимни қаёққа уришни билмай жоним қақшаб безовта эдим. Лицей раҳбаридан тортиб, ётоқхонадаги дўстларигача ташвишда қолгандик. Дўстларидан Қибрайда узоқ бир қариндоши борлигини эшитиб, йўлга тушдим. У ёққа ҳам бормаган экан. Ички ишлар бўлимига хабар бергач, чидолмай ўзим Отчопарга ҳам бориб қидирдим. Йўқ эди. “Бўлиши мумкинмас”, деган гап хаёлимдан кетмасди. Ярим тунда ииб ходимлари мени чақириб “Бу шахси аниқланмаган одамлар жасади бугун топилган, эҳтимол, шуларнинг орасида бўлиши мумкин”, деганларида икки марта ҳушимни йўқотдим. Тонгача юриб чиқдик. Сўроқсиз уйига кетиб қоладиган нодон бола эмасди. Йиғлаб, юпаниб, оташда ёниб, тик оёқда тонг оттирдим. Эртасига одам йўқ овлоқ жойдан ҳушсиз ҳолда топилиб, касалхонага олиб келингани ҳақидаги хабарни эшитиб етиб бордим. Худога шукр, соғ-саломат экан. Шофёрдан омонатини олиб, метро томонга кетаётган пайтида енгил машинада кимдир келиб ёнига тўхтаган. “Қаерга борасан, укам, чиқ метрогача ташлаб қўямиз, юзинг танишга ўхшаяпти”, деган гапига ишониб машинага ўтирган. Орқа ўриндиқдаги йигит қўлидаги дориланган рўмолча билан уни хушсизлантирган. Пулини олиб, ўзини бир даладаги тутқаторга ташлаб кетишибди. Ўз боламдан ҳам бунчалик хавотир олмаган, ҳаётимда бунчалар ғамга ботмаган эдим. Титраб бориб уни бағримга босдим: “Сизлар Аллоҳнинг омонатисиз, ота-онангиз ёнига касб-ҳунарли бўлиб, омон боришингиз керак, нега қочиб кетдинг, болам”, деб йиғладим... Икки кунда кўзларим киртайиб, уйга кириб борганимда қизим: Аяжон, сочингизга нима бўлди?” деди. Ойнага қарасам бир тутам сочим оппоқ эди...

 

***

 

     Ўша пайтда Марҳамат туманидаги чет тилларга ихтисослашган гимназияда “Одобнома”дан дарс берардим. Ўқувчилар ўғрилик ва тўғрилик ҳақидаги дарс мавзусини қизиқиб тинглашди. Дарс тугагач орқа партада ўтирган бир ўқувчи менинг ёнимга келиб: “Устоз, сиз менга ёрдам бера оласизми?” деди кўзлари мўлтираб. Ҳа болам, қўлимдан келса, албатта, ёрдамга тайёрман, дедим. Шунда у бувисининг нафақа пулидан ўғирлаб олганини айтиб, йиғлаб юборди. Сумкасидан пул чиқариб: “Бугун олдим, ишлатганим йўқ устоз. Қандай қилиб қайтариб беришни билмаяпман”, деди. Нима мақсадда олгани, қандай ва қаердан олганини суриштириб билдим. Мен учун ҳам оғир вазият эди. Пулни кечқурун ухлаб ётган бувисининг ёстиғи тагидан олган, эрталаб бувиси пулимдан кимдир сўроқсиз олган, деб ёзғириб турганини кўрса ҳам индамай чиқиб кетаверган. Кейин унга тушунтирдим. –Иккимиз бирга бориб бувингдан бирга кечирим сўраймиз, болалик қилиб хато қилганингни айтамиз. Улар тушунади. Фақат бу хатони иккинчи бор қайтарсанг, сени ҳеч ким кечирмайди, –дедим. Дарвозасининг олдига етганимда ўйланиб қолдим. Ота-онаси зиёли, ориятли одамлар. Ўғлимизни ўғрилик қилганини биз билмай, ўқитувчиси билибди, энди ҳамма билса нима бўлади, деб ори келсачи? Кейин унга тушунтирдим. Ўғлим менга айтганингни улар билмасин. Мен ҳеч кимга айтмайман. Сен ўзинг ўғрилик ёмон иллат экани ҳақидаги дарсимиздан кейин хато қилганингни тушуниб, пулни қайтариб бераётганингни айт. Улар сени уришмайди, дедим.
     У синфда дарсим бўлмаса ҳам эрталаб болани кутиб турдим. У хуш кайфиятда ёнимга келди. “Ота-онанг уришмадими, Абдурасул?”, деган саволимга. –Йўқ, устоз. Бошқа бундай ёмон иш қилмасликка сўз бердим. Фақат... сиз билиб қолсангиз жуда уятга қолиши мумкинлигини айтишди...

 

Мунаввара Усмонова

 

МАЪЛУМОТ:

 

     “Саодат” журнали бош муҳаррири - Мунаввара Усмонова 1965 йилнинг 13 июнида Марҳамат туманида туғилган.

     Тошкент давлат педагогика институтининг ўзбек филологияси факультетида таҳсил олган.

     Усмонова Мунаввархон Абдуҳакимовна 1965 йил 13 июнда Марҳамат туманида туғилган. 1984-1990 йилларда Марҳамат тумани аҳолига маиший хизмат кўрсатиш корхонаси кадрлар бўлими инспектори. 1990-1992 йй. Туман ижроя қўмитаси оналик ва болаликни муҳофаза қилиш сектори мудири. 1992-1996 йиллар Марҳамат туман ҳокими ўринбосари. 1996-2001 йй. ўзбек ва хориж тиллари гимназияси директор ўринбосари. 2001-2007 йй. Тошкент Давлат аграр университети қошидаги академик лицей директори ўринбосари. 2008 - 2010 й.й."Саодат" журнали адабий бўлим муҳаррири. 2010-2018 йй Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси адабий маслаҳатчиси.“Саодат” журналнинг адабий бўлимида муҳаррирлик қилган. 2018 йил май ойидан эътиборан “Саодат” журнали Бош муҳаррири.

Таниқли ижодкор, хассос қаламкашнинг “Дийдор”, “Сизга ўхшасин”, “Соғинч манзили”, “Юрагимдасан, Ватан”, “Бундай элни қайдан топасан”, “Керагимсиз” каби шеърий тўпламлари, “Ватан − улуғ дарсхона” номли публицистик мақолалар китоби кўпчиликка яхши маълум.

Шоиранинг кўплаб шеърлари қўшиққа айланган. Бир қанча асарлари озарбайжон, немис, тожик, рус ва қорақалпоқ тилларига таржима қилинган. Мунаввара Усмонова 2013 йил “Шуҳрат” медали билан тақдирланган.