“СИГИР МУБОРАК, ҚЎШНИ»


 

 Ҳажвия

"СИГИР МУБОРАК, ҚЎШНИ»

 

...Ўзимга қойил, агар астойдил ҳаракат қилсанг ниятингга етаркансан. Уйланганимдан бери хотиним:

– Битта она–бола сигир олиб беринг, – деявериб ҳоли жонимга қўймасди. Топдим, сигирга пулни. Битта чўнтаги «шишган»никида нақ икки ой лой–кесак чангаллагандим, мўмай пул берди.

Якшанба куни хотин билан маслаҳатга тўн бичиб: «Қаердасан, бозоржон?» дея йўлга чиқдим... Вой–бўй, бозорда оломоннинг кўплигини кўринг, битта ҳайвоннинг теппасида лофмас олти киши боров. Ҳайвонларнинг айримлари одам кўплигидан нафаслари қайтиб сулайиб қолишган. Томоқлари қуриб бозор ўртасида газ сув сотаётган йигитга қараб илтижоли «мў»лаб ҳам қўйишяпти. Ҳар сафар бозорга олиб келиниб қўлдан қўлга ўтаверган ҳайвонлар эса «апкатка»дан чиққанликлари, тажрибалари ошганини кўз–кўз қилиб атрофга беписанд боқишмоқда. Бир томонда бурамашоҳли новвослар ер депсиниб эгасининг ҳолини танг қилиш билан овора. Латта халтага пулни солволиб аста одимлаганча сигир бозорига ўтдим. Атроф тандирдек қизиган. Рўпарамда турган говмишнинг арқонидан бир қўлида тутамлаб, иккинчи қўлни харидорнинг дастидан тутган киши эътиборимни тортди.

– Бор барака, икки миллион йигирма бешга бараками? – дейди бошига оқ рўмолни қўндириб олган киши.

– Озгина қўшинг.

– Ҳа сазангиз ўлмасин, яна йигирма минг қўшдим. Йўлкирангиз ёнингизга қолди.

– Ака, нақ ўн литр сут беради. Иштаҳаси карнай. Боз устига иккинчи боласи.

Шу сигир ва боласига юрагим қизиб атрофида айландим. Буни мол эгаси сезиб чеҳрасига табассум ёйилди. Харидор эса мени кўриб негадир нарироққа кетиб юборгач сотувчи менга шипшиди.

– Шу сигирни олинг, олибсотарга бергандан кўра сизга бўлсин.

– Пулим етмайди, – дедим, – озгина насия бўлиши мумкин.

– Қанча пулингиз бор, ака?

– Икки миллион.

– Дуо қиласизлар, майли олинг, яхшиликка боқинг.

Хурсанд бўлиб она–бола сигирни эргаштириб бозордан чиқдим. Етаклаш бирам қийин бўлди–ей. Ҳайтовур бир амаллаб уйга ҳам келиб олдим. Хотиним сигир ва бузоқни кўриб роса севинди. Уйдан бир кафт ун олиб чиқиб пешонасига суртди.

– Қадами оқ келсин! – деди, – болаларнинг оғзи сут–қатиққа етадиган бўлди.

Кечқурун она–бола сигиримизнинг «муборак бўлсин»ига маҳалламиздагилар чиқа бошладилар. Айниқса, қўшни аёлнинг бизга роса ҳаваси келди.

– Мен ҳам сигир оламан, – деди...

Падарингга қусур. Севинчимиз узоққа чўзилмади. Сигир негадир боласини ҳеч эмдирмас, у ёнидан келса сузар, бу ёнидан тепар, бунинг устига кунига икки чинни сутни зўрға соғиб олинарди.

– Шўрим қурсин, – деди хотиним хафа бўлиб. – Сигирнинг боласи ўзиники эмас шекилли.

Етти кун мобайнида хотиним шўрлик сигирдан сут соғиб олиб шишага қуяди денг, кейин уни бузоққа ичиради.

Бир ҳафта магнитафон сингари бир гапни қайтариб тоқатимни тоқ қилган хотинимнинг зўри билан кейинги якшанба тарвузим қўлтиғимдан тушиб сигир ва бузоқни етаклаганимча бозорга йўл олдим.

Атроф одам билан гавжум. Бир ҳафтадан бери қўлда сут ичишга ўрганиб қолган бузоғим тамшанганича қўлимни ялай бошлади. Қуёш тиккага келган бўлса–да менга сигир пуллаган одамни тополмадим. Жониворни эса ҳеч ким сўрамасди. Офтоб роса қиздирган маҳал бир киши ёнимга келди.

– Сигирни сотиб берсам, қанча берасиз? – деб сўраб қолди.

– Иккитадан теппаси сизники?

Ҳалиги киши сал ўтиб кексароқ амакини бошлаб келди.

– Мана шу сигирнинг, – деди говмишимни кўрсатиб, – сути роса ёғли. Бузоғини кўринг, бузоғини, яхшилаб боқсангиз олти ойда қассоббоп бўлиб турибди–да.

– Сигирни қизимга олиб бераман, – деди амаки.

– Келинг қўлларини ушланг, – дея устамонлик қилди ўртадаги киши.

– Ҳайрият она ёт, бузоғи бегона жониворлардан қутилдим. Икки миллион бир юз минг сўмга сотиб, иш битирган кишини рози қилганимча кайфиятим кўтаринки ҳолда ортга қайтдим. Аммо... Маҳалламизнинг кўча муюлишига етганда қўшни аёлнинг она–бола сигир етаклаганча уйига кириб кетаётганини кўрдим.

– Муборак бўлсин, – дедим унга.

– Қуллуқ мулла ака, биласиз эрим хизмат сафарида, болалар ёш, шунинг учун дадамга пул бериб юборгандим, олиб бериб юборибдилар.

– Зап яхши иш бўпти–да, – дедим севиниб. Ичимда «ҳа энди қўшни сигирли бўлгандан кейин бизга яхшику» деб ўйладим. – Қанчага олдинглар?

– Икки миллион, бир юзга...

Буни эшитиб пешонамдан қайноқ тер чиқиб кетди. Боягина сотган сигиримни таниб қолдимку. Кўзимга атроф айқаш–уйқаш бўлиб кетди. Бундоқ қарасам ўша бузоғим ўнг қўлимни иштаҳа билан яларди...

 

Алижон Жўраев