ДИЛМУРОД СУЛТОНОВ: “ЎЗБЕККОНЦЕРТ” АДОЛАТСИЗЛИК ҚИЛДИМИ?


    “Ниҳол” номидаги давлат мукофоти совриндори Дилмурод Султонов хоразм соф қўшиқларини куйлаб устозлар назарига тушган ёш ижодкорлардан бири ҳисобланади. Хонанда билан яқиндан танишиш, унинг кўнгил оламини ўрганиш мақсадади у билан суҳбатлашишга қарор қилдик.
– Ижодни бошлаганингизга кўп бўлгани йўқ. Аммо муҳташам “Истиқлол” санъат саройида яккахон концертингизни беришга, ранг-баранг клиплар суратга олишга муваффақ бўлдингиз. Булар ортида меҳнатингиздан ташқари яна кимларнинг ёрдами бор?
– Шукурки, 8 йилдан буён катта саҳнада ижод қиляпман. Бу муддат кимлар учундир қисқа вақтдир, аммо санъат майдонида 8 йил яшаш ниҳоятда қийин. Айниқса, санъатсевар Хоразм халқи унча-мунча қўшиқни қўшиқ демайди.
Гарчи оиламизда санъаткорлар бўлмаса-да, дадам – бу соҳани тушунадиган, қўшиқсевар инсон. Ҳаётда ҳеч бир ҳодиса ўз-ўзидан содир бўлмайди. Кичик бўлса-да давлат мукофотини қўлга киритганим, 3-4 мухлиснинг кўнглидан жой олганим ортида катта меҳнат, машаққат бор. “Истиқлол” санъат саройида концерт бергунча, халқ орасида – дала-шийпонларда концерт бердим.
– Яқинда устоз санъаткорлардан бири: “Бугунги кунда айрим ижодкорлар санъат ортидан келадиган бизнес сабаб унинг этагига чирмовуқдек ёпишиб олишяпти”, деб куюниб гапирди. Ўйлаб кўрсак, ҳақиқатан, санъат бизнеснинг бир турига айланиб қолди...
– Бу гапда жон бор. Аммо бир-икки инсонга қараб умумий баҳо бериш ёки ҳамма пул учун санъатни танлаяпти дейиш нотўғри. Болалигимда Оғабек Собировга ҳавас қилиб, қўшиқларини куйлардим. Ҳазораспдаги бирор тўй ё тадбирга келиши ҳақида эшитсам, ўша куни албатта Оғабек акани кўриш, қўшиқларини эшитиш учун борардим. Устозим 10 ёшимда тўйдаги даврада қўшиқларини мароқ билан эшитаётганимни кўриб, олдига чақириб, микрофонни қўлимга тутқазгани кечагидек ёдимда. У кишининг қаршисида қўшиқ айтганим мен учун чинакамига қувончли воқеа бўлганди. 15 ёшимда дадам олдига чақириб, қайси касбни танлашимни сўради. Ҳеч иккиланмай, санъаткор бўлишимни айтганимда қувониб, бу соҳада таҳсил олишим учун барча имкониятларни яратиб берди. Устозларим ўгити сабаб 2003 йилда ўтказилган Муҳиддин Қори Ёқубов номидаги республика кўрик-танловида фахрли – 2-ўриннни қўлга киритгандим.
Бу воқеаларни бежиз эсламадим. Агар санъатга енгил-елпи муносабатда бўлганимда, уни эгаллашга жиддий аҳд қилмасдим. Мусиқа билим юртини тамомлаб, профессионал хонанда сифатида 2010 йили яккахон ижодимни бошладим.
– Машҳурлик илинжидаги ижодкорлар борки, пойтахтга интилишади. Аммо сизда бундай хоҳиш сезилмаяпти?
– Отам: “Ижод қилиш учун қаерда яшашингнинг аҳамият йўқ. Муҳими, атрофингда яхши инсонлар бўлса, бас”, дейди. Туғилган ерим – Хоразмда ҳамиша ижод қайнайди, дурадгордан тортиб банк ходимигача қўшиқ хиргоя қилиб, тор чалишни билади. Бу ердаги рақобат пойтахтникидан қолишмайди. Шу боис бу ердан кетиш ҳақида ўйлаб кўрмаганман. Бироқ концерт, давлат тадбирларига чақиришса, албатта, бораман.
– Давлат тадбирлари... Ўтган йили сиз учун энг оғриқли мавзуга айланди, тўғрими?
– (кулиб) Тўғри, бир-иккита давлат тадбирида иштирок этолмаганим учун “Ўзбекконцерт” давлат уюшмаси томонидан берилган лицензиям бекор қилинди. Хайриятки, раҳбарлар менга ишонч билдириб, муддат тугаши билан яна ижод қилишимга имон беришди.
– Ҳар бир санъаткор машҳурлик орзусида бу соҳани танлайди. Лекин ҳар нарсага тайёр туриш, ҳатто бундай огоҳлантириш ва мухлислар эътиборсизлигини ҳам мардонавор қаршилаш керак. Лицензиядан айрилганингизни эшитганда қандай вазиятга тушдингиз?
– Очиғини айтганда, аввал ташкилот ходимларини адолатсизликда айбладим (кулиб). Айблов тўғри қўйилганини тушунгач, ички депрессияга тушдим. Худди санъатдан совиб кетгандек, саҳна эшиклари мен учун ёпилгандек бўлди. Эркин ижод қилиш, катта давраларда қўшиқ куйлаш нақадар бахт эканини англадим. Лекин тушкунлик ва ижодга чанқоқлик ҳам одамга ўзгача илҳом бағишлар экан. Уч ой давомида ижод қилишдан тўхтамадим.
– Шоу-бизнесда адолат борлигига амин бўлдингизми?

– Аслида адолат – ҳаётимизнинг энг мустаҳкам устунларидан бири. Аммо уни кўпда тан олавермаймиз. Бир муаммо дуч келсак, дарров адолатсизлик бўлаётганини пеш қиламиз. Ҳеч қачон “Мен ҳам кимгадир адолатсизлик қиляпманми?” деган саволни ўзимизга бермаймиз.
Юракдан чиққан қўшиқ ҳамиша ўз мухлисини топади ва ижодкорнинг меҳнатлари бесамар кетмайди. Ўтган йили Ичанқалъада “Қалб туғёни” номли жонли ижродаги концерт дастурини ўтказдим. Рости, жонли ижрода концерт бериш масъулияти жуда оғир экан. Ўн беш нафар созанда билан қарийб икки ойга яқин репетиция қилдик. Концерт аъло даражада ўтди, ундан кейин устозлар ва мухлислар ишончи менга янада куч бағишлаганини ҳис қилдим.
– Шу кунгача кўплаб хонанда билан дуэт куйлагансиз, аммо Отабек Муҳаммад Зоҳид билан ҳамкорлик кутилмаган воқеа бўлди.
– Тўғри, жуда кўп устоз санъаткорлар билан дуэт куйлаганман. Ўзбекистон халқ артисти Ортиқ Отажонов билан “Палов”, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Оғабек Собиров билан “Нетай”, Малика Эгамбердиева билан “Хоразмга келинг” ёки Гуласал билан “Сиз ўшаму?” номли тароналарни ижро этганман. Отабек Муҳаммад Зоҳиднинг ижодини ҳурмат қилганим боис унга 3-4 та қўшиқнинг хомаки нусхасини кўрсатдим. Устоз улардан бирини танлаб олиб, дуэт куйлашга рози бўлди. “Асал лазги” дуэти нафақат Хоразм, балки бутун республикада ўз мухлисини топди десам, адашмайман.
– Аёлингиз ижод ортидаги машаққатни қанчалик тушунади?
– У ҳамон ўрганишда (кулиб). Холамнинг қизи Дилрабо билан оила қурганман. Болаликдан феъл-атворимни билгани учун оиламизга кўникиб кетиши қийин бўлмади. У – уй бекаси, онамнинг ўгитлари асосида рўзғор ташвишлари билан банд. 2 ёшли ўғлим Диёрбекнинг парвариши ва тарбияси унинг зиммасида.
– Ижоддан чарчаган дамларингиз...
– Футбол ўйнайман, стадионда югуриб, қалбдаги ғуборлар, бошни тўлдирган хаёллардан қутулишга ҳаракат қиламан. Шеърий китоблар ўқишни ёқтираман. Баъзида эса электрон ўйинлардан аламимни оламан (жилмайиб).
– Диктофон тугмачасини босмасдан аввал бежиз танқидга муносабатингиз билан қизиқмадим. Қўшиқларингиз орасида бироз бачканалари ҳам бор. Масалан, “Машина”. Соф Хоразм қўшиқларини куйлаган, устозлар назарига тушган хонанда нега бундай қўшиқ куйлади?
– Ижодда ранг-баранглик бўлиши керак. Маълум доирадаги тингловчилар учун ижод қилишни истамайман. Тўғри, бундай мазмундаги қўшиқлар катта ёшдаги инсонларга манзур бўлмайди, аммо ёшлар буни севиб тинглашади. Ҳатто тўй-ҳашамда ҳам бу қўшиқни қайта-қайта куйлашимни сўрашади. Ўтган йили “Искок” номли Хоразм эркаклар ўйини ҳақида қўшиқ куйлагандим. Қўшиққа клип суратга олиб, яқин кунларда томошабинларга тақдим этишни режалаштиряпман.
– Мазмунли суҳбатингиз учун ташаккур! Ижодингиз ҳамиша бардавом бўлсин!


Наргиза МУРОДОВА суҳбатлашди.